To Flash… or not to Flash. Oftewel: Flash wordt overbodig?

by Freek Bijl on 23 februari, 2010

in Artikelen

Flash bestaat al vanaf het prille begin van het internet. Daar waar gewone code de neiging heeft om saai en statisch te zijn, excelleert Flash in interactie met beleving, beweging en geluid. Maar Flash zit niet op de iPhone. En Flash komt ook niet op het beste apparaat om het web mee door te browsen: de iPad.

Dus is de vraag: moeten we nog wel Flash gebruiken in websites en campagnes die we maken?

HTML 5 zit eraan te komen. Met jQuery en Mootools is ook al een hoop mooie en rijke interactie te maken. Flash is al lang niet meer de enige code die beleving, beweging en geluid kan produceren op het web. Op dit moment wordt Flash het meest gebruikt voor het afspelen van video. HTML 5 kan straks ook video (!) en om aan te geven dat dit een grote bedreiging is voor Flash: Youtube is al bezig met HTML 5.0.

De nadelen van Flash

Dus. Flash heeft zich compleet overbodig gemaakt zou je kunnen zeggen. Critici (waaronder Steve Jobs) komen met de volgende argumenten:

  • Blinden en Google kunnen er slecht mee omgaan
  • Het vreet processorkracht
  • Het doet browsers vaak crashen
  • Het is lastig(er) te onderhouden via een CMS

…en de voordelen van Flash

Maar moeten we Flash dan dus maar gaan uitfaseren? Wordt het internet daar beter van? Ik kan in ieder geval drie argumenten verzinnen waarom we dit niet zouden moeten willen. De voordelen van Flash:

  • De tools (zeg maar complete Adobe CS4 pakket) zijn one of a kind;
  • Heel erg goed in experience interactie: beleving, beweging en geluid;
  • De developers: Flash developers zijn met velen en zijn anders creatief dan andere developers. Dit is fijn en goed.

Om op de vraag terug te komen. Stel nu dat er een hele grote klant een heel groot platform in de lucht zou willen brengen, waarbij rijke interactie hoog op de agenda staat. To Flash or not to Flash?

Mijn eerste antwoord zou zijn. He ik ben een strateeg, wat weet ik van techniek? Maar als ik zou in moeten schatten wat we bij eFocus zouden antwoorden dan zou dat ongeveer zijn: wij gebruiken Flash daar waar het goed in is en veel beter dan andere oplossingen. Wij gebruiken dus heel vaak geen Flash en we gebruiken nu andere oplossingen daar waar we vroeger voor hetzelfde effect Flash zouden gebruiken. Een compleet platform op Flash is dan ook niet meer van deze tijd. We kiezen voor de hybride oplossing en zullen Flash gebruiken daar waar extra zinnen moeten worden geprikkeld. Voor campagne uitingen gebruiken we vaker Flash omdat het goed is in verleiding en je adverteert om te verleiden. (dit laatste roept vragen op: moeten we straks weer extra veel aandacht besteden aan animated gifjes, omdat Flash banners steeds vaker niet getoond worden?).

Still to Flash dus, maar met mate…

Benieuwd hoe jij hier over denkt, beste lezer…

  • http://twitter.com/sbode Sebastiaan Bode

    De vraag die mij nog steeds bezighoudt is: Kan HTML5 Flash vervangen in de toepassingen die je hierboven schetst? Dat ik met HTML5 nu Youtube kan bekijken op mijn iPad vind ik prettig. Maar is HTML5 in staat om binnen nu en een paar jaar de leidende techniek te worden voor de nu veel gebruikte brand box en banners?

    W3C verwacht dat HTML5 in 2022 de W3C Recommendation status krijgt. Tot die tijd verwacht ik dat Flash nog wel zal overleven in de toepassingen die jij noemt.

  • http://twitter.com/sbode Sebastiaan Bode

    De vraag die mij nog steeds bezighoudt is: Kan HTML5 Flash vervangen in de toepassingen die je hierboven schetst? Dat ik met HTML5 nu Youtube kan bekijken op mijn iPad vind ik prettig. Maar is HTML5 in staat om binnen nu en een paar jaar de leidende techniek te worden voor de nu veel gebruikte brand box en banners?

    W3C verwacht dat HTML5 in 2022 de W3C Recommendation status krijgt. Tot die tijd verwacht ik dat Flash nog wel zal overleven in de toepassingen die jij noemt.

  • http://twitter.com/blikbrein Pim van Boesschoten

    Vanuit een vormgevers point of view denk ik dat de animeer technieken die je nu in flash (het programma) hebt niet snel te evenaren zijn in HTML5. Zeker zijn de rare Sifr/video/menu oplossingen die je zoekt in flash onhandig en moeten vervangen worden door een transparantere techniek als HTML5. Maar animatie (wat toch de oorsprong is van flash) zal zijn kracht behouden in flash. Net als minigames trouwens.

  • http://www.dennisdegrauw.nl/ Dennis de Grauw

    Jammer dat je heel erg op de oppervlakte blijft Freek. Alle punten die je aanhaald zijn al aardig bekend, en vaak over geschreven.

    Echter een nieuw puntje waar we heel erg goed over na moeten denken: Flash is technisch simpelweg niet meer (volledig) bruikbaar als we masaal overgaan op touchscreen interfaces.

    Een goed artikel hierover is hetvolgende: http://www.roughlydrafted.com/2010/02/20/an-ado…

    En ik denk dat de discussie over wel of geen Flash de komende tijd voornamelijk gaat tijdens de vraag “voor welke platformen en interfaces willen we de website/campagne/game/etc maken”.

  • Bertil Snel

    Vergeet niet dat Flash meer is dan streaming video en bewegende banners. Flash is een compleet applicatie-ontwikkelplatform, vooral samen met zijn uit-de-browser / offline broertje AIR. Steeds meer online toepassingen worden gebouwd met Flash, compleet met integratie met de bedrijfssystemen als CRM en ERP. Vrijwel alle telefoonbouwers en vele bedrijven hebben binnen het “Open Screen Project” beloofd Flash volledig te ondersteunen op hun apparaten. Door samenwerking met hardware fabrikanten wordt flash ook constant geoptimaliseerd.
    Kijk hier eens: http://www.openscreenproject.org/
    Er zullen zeker andere technologieen komen voor het bouwen van online toepassingen waaronder HTML5. Zoals Freek aangeeft zullen deze samen kunnen leven net zoals vele andere webstandaarden samen gebruikt worden op dit moment.

  • http://twitter.com/blikbrein Pim van Boesschoten

    Vanuit een vormgevers point of view denk ik dat de animeer technieken die je nu in flash (het programma) hebt niet snel te evenaren zijn in HTML5. Zeker zijn de rare Sifr/video/menu oplossingen die je zoekt in flash onhandig en moeten vervangen worden door een transparantere techniek als HTML5. Maar animatie (wat toch de oorsprong is van flash) zal zijn kracht behouden in flash. Net als minigames trouwens.

  • gertjanassies

    Flash op zichzelf is in mijn opinie goed voor spelletjes en video's, die laatste zal voor een deel door html5 vervangen worden. maar vergeet Flex niet, ik zie daar veel groei in vooral in de enterprise hoek.
    maar iPad het beste apparaat om te browsen, zo'n gekleurde opmerking had ik niet van je verwacht.

  • freekbijl

    Dennis. Het was niet mijn bedoeling om de diepte in te gaan en ik moet ook meteen bekennen dat ik ook qua client side code weinig onderlegd ben. Fijne link dus naar verdiepende content.
    Natuurlijk is de vraag op welke devices/interfaces je relevant aanwezig wilt zijn. Dit kan concreet betekenen dat je verschillende varianten van dezelfde site maakt (mobiele site, site voor broser) en evt apps voor dedicated functies. Onderliggend een technische architectuur.

    Maar stel dat die iPad en iPhone nog eens groot gaat worden dan betekent dit dat er steeds meer browsers geen flash ondersteunen. En dus wordt de vraag relevant.. wel of geen flash

  • freekbijl

    Dennis. Het was niet mijn bedoeling om de diepte in te gaan en ik moet ook meteen bekennen dat ik ook qua client side code weinig onderlegd ben. Fijne link dus naar verdiepende content.
    Natuurlijk is de vraag op welke devices/interfaces je relevant aanwezig wilt zijn. Dit kan concreet betekenen dat je verschillende varianten van dezelfde site maakt (mobiele site, site voor broser) en evt apps voor dedicated functies. Onderliggend een technische architectuur.

    Maar stel dat die iPad en iPhone nog eens groot gaat worden dan betekent dit dat er steeds meer browsers geen flash ondersteunen. En dus wordt de vraag relevant.. wel of geen flash

  • freekbijl

    Dank voor de toevoeging. Je sluit denk ik goed aan bij de opmerkingen van Bertil.

    Dat de iPad het beste apparaat om te browsen komt niet (alleen) voort uit een eventuele liefde voor Apple producten (kan ik niet ontkennen), maar door het feit dat veel mensenveel tijd besteden aan het BROWSEN van het web. Browsen definieer ik hierbij als; lezen – klikken – raten -twitteren, etc. Een touch interface is hier veel fijner voor. Iets anders is als je taakgericht bezigbent. Dan heb je meer aan een toetsenbord met laptop/desktop. Browsen doe je op de bank (of de stoel waar Steve Jobs zo pontificaal op zat).

  • freekbijl

    Dank voor de toevoeging Bertil. Ik heb AIR en Flash ook al zien draaien op een Nexus telefoon ergens op Youtube, dus kans is groot dat Apple de enige wordt en daarmee zichzelf uit de markt prijst

  • http://www.doortedoen.nl Wouter van den Broek

    Flash zal altijd blijven bestaan voor de mensen die het willen gebruiken net als HTML, versie 5 of wat dan ook.
    Je moet alleen met het ene niet het andere uitsluiten!
    De discussie nu gaat voornamelijk over het video gedeelte en hier zal Flash niet winnen alleen al om de performance en de kwaliteit.
    Spellen als Farmville kun je niet in HTML5 maken en er is ook geen reden om dit te willen want Flash levert hier wel een mooie rijke ervaring. Wel denk ik dat 'touch' een andere aanpak vereiste en dit alleen al is een reden genoeg om flash niet op een iphone te willen hebben

  • renevendrig

    Detail: W3C verwacht de status in 2012 (2022 is denk ik een schrijffout) http://www.w3.org/html/wg/#sched

    Vragen worden eerder geuit over het beleid van Apple om het platform af te schermen voor diverse technologie, zoals Flash. Waarom? Een reden kan zijn het controleren van de totale interface: van hardware tot aan de browser.
    Meer over deze discussie op het blog van adobe: http://blogs.adobe.com/flashplatform/2010/01/en…

    Sowieso is het ontwikkelen voor mobiel weer terug naar de tijd dat er voor webontwikkelaars meerdere platforms met ieder z'n eigen eigenaardigheden en beperkingen zijn die langer meegaan dan ontwikkelaars lief is.

  • http://www.rosariomultimedia.nl/AniBlurbs/ Anibal do Rosario

    Freek, het is je gelukt om mij te “ontlurken” dus laat ik het meteen goedmaken met een korte reactie ;)

    Mijn eerste gedachte: Zucht, ook hier dus een HTML óf Flash is DE toekomst verhaal… Alsof het web -of onze wereld- bestaat uit technologieën die elkaar direct en volledig vervangen (zie ook: radio > tv > internet), beetje plat, maar goed dit terzijde.

    Wat ik een beetje mis in je analyse zijn zaken zoals impact die de huidige HTML 5 voorstel zou hebben op Net Neutraliteit, het Open Web principe, et cetera: Flash is uiteindelijk een proprietary format van Adobe, HTML 5 biedt ons een unieke kans om een ware Open Standaard voor video te introduceren.

    Gezien het gegeven dat video een onlosmakelijk onderdeel van het web is geworden (en één waar ze in eerste aanleg niet voor gebouwd is, maar dat is een ander verhaal), houdt deze ontwikkeling rechtstreeks verband met het wel of niet verwezenlijken van het ideaal om het internet open, neutraal en democratisch te houden.

    Zo heeft de Free Software Foundation onlangs bij Google bepleit om een variant van de On2 codec vrij te geven: http://webwereld.nl/nieuws/65237/google-gevraag…

    Probleem bij HTML 5 video -zoals je wellicht weet- is dat Mozilla (die van Firefox)
    uit principe niet de video-tag ondersteund, omdat de codeds die daar nu voor geïmplementeerd worden niet op Open Standaarden gebaseerd zijn.

    Een open standaard voor de video-tag met support van alle grote(re) browserbouwers (Firefox, Safari, Chrome, Opera en IE) zou een van de vele benodigde nagels aan de kist van flash kunnen zijn. Maar misschien ook wel niet.

    Wat ik wél zeker weet is dat de iPad absoluut “0” impact zal hebben op bovenstaande ontwikkelingen, je dicht het beestje -kijkend naar wat voor een gadget het is en marktpotentieel- namelijk toch echt een te grote rol toe.

    <offtopic personal rant > Heb er for the record geen probleem mee als de voors- en tegens van een mooi apparaat zoals de iPad op een rijtje worden gezet met een persoonlijke noot.

    Of als er wordt verkend wat het wellicht voor onderwijs en uitgeven kan betekenen, al is het maar als de spreekwoordelijke ijsbreker die de weg vrijmaakt voor andere touch tablets. Alleen wordt ik wel een beetje moedeloos van de fanboyism online die zelfs gewaardeerde en intelligente collega’s zoals jij lijkt te grijpen zodra Apple om de hoek komt kijken.

    Geen wonder dat bedrijven niet direct mee wilden gaan toen ze door internet consultants werden gewezen op napster, online uitgeven, social media, AR, de volgende tecnologie, ze worden bijkans allergisch voor de hype die wij creëren… No offence ;) </offtopic personal rant>

    Wat betreft de iPad als “THE best” browse experience zonder flash; als lezer weet en waardeer ik dat je de laatste tijd een omslag hebt gemaakt met wat meer opiniërend schrijven, prima en doorgaan zo.

    Maar, lukraak stellen dat de iPad de impact gaat hebben zoals jij die hier koffiedik schetst, puur op fanboy onderbuikgevoel, doet echt afbreuk aan BijlBrand en dat zeg ik because i care ;)

    Om het te onderbouwen: Ja Firefox met flash is een aanslag op je werkgeheugen, but then again, iTunes van Apple is dat ook. Zo heb ik laatst voor de leuk bij de herinstallatie van mijn laptop het browsen een aantal weken zonder Flash gedaan en kan je melden: die ubiquitious blauwe legoblokjes maken het er allereerst niet een betere browse ervaring op.

    Vergeet niet dat de iPhone een mobieltje is en om die reden het ontbreken van Flash geen groot gemis is geweest.

    De iPad on the other hand, moet tussen mobiel en notebook in gaan zitten en meer een leisure apparaat worden die je dus ook voor alledaagse dingen gaat gebruiken en wellicht in sommige huishoudens die het kunnen betalen de netbook/notebook gaat vervangen. In zo’n gebruikersscenario, die dus regulier gebruik benaderd, wordt het een heel ander verhaal kan ik je melden…

    En wat te denken van al die online blader-apps (vaak gratis kant-en-klaar via een WordPress plug-in te publiceren en voor 99,9 % van de internetpopulatie toegankelijk, dit in tegenstelling tot het ontwikkelen van een duur touch-app voor de iPhone OS voor een specifieke markt), Flashgames, chat applicaties en what have you.

    Ontwikkelaars vinden de AIR en Flex koppeling met Flash daarbij ook niet vervelend en de zo geliefde tweetdeck en Seesmic draaien daar ook op. Oh, en dan is er ook nog Silverlight wat met Olympische Spelen en andere sportevenementen ook in de US flink gepushed wordt/is.

    Kortom Flash en aanverwante technologieën zijn zo verweven met alles wat interactief / online is, dat meneer Jobs écht met een wonder moet komen wil dat veranderen in de komende pakweg 5 jaar.

    Nog één laatste argument: iets meer dan anderhalf miljard mensen hebben momenteel toegang tot het internet, wil de iPad relevant zijn als client die zo disruptive is dat flash gaat wankelen, dan denk ik dat we kunnen stellen dat de penetratie op ongeveer een half miljard (een derde) moeten zitten wil ze enige impact maken op ontwikkelaars en hen bewegen om flash uit te sluiten en dan nog denk ik dat dat een zeer onwaarschijnlijk scenario is, gezien al het bovenstaande.

    Wellicht dat ik wat gemist heb, het is laat, maar hoop dat je een beetje begrijpt waar ik heen wil.

    Ben benieuwd naar je nieuwe posts en keep it up! ;)

    @AnibalDoRosario

  • freekbijl

    Anibal, dank voor je uitgebreide en volledige reactie. Dat waardeer ik zeer (vaker doen!)

    To flash or not to flash was een gedachte die bij me opkwam onder de douche en de gedachte was om daar eens een discussie over op te steken. Dat is gelukt. Ik heb nog nooit zoveel reactie op een post gehad en het zijn juist de comments die de vraag verrijken en duiden. Dat doe ik (dit keer) zelf niet. Je ziet ook dat ik vrij weinig diepgaande kennis heb over dit onderwerp, maar volgens mij hoeft dat ook altijd niet.

    Ik snap heel goed dat de iPad binnen twee jaar geen significante impact gaat hebben, maar merk wel dat het onderwerp voor sommige (potentiele) klanten van ons wel degelijk speelt. Ik ben wel een fanboy, maar doe in mijn post geen voorspellingen vanuit een onderbuik. Ik stel een discussie aan de kaak en geef een vrij genuanceerd antwoord volgens mij.

    Blijf lezen en reageren en de volgende keer zal ik weer wat meer de diepte ingaan ;-)

  • http://www.rosariomultimedia.nl/AniBlurbs/ Anibal do Rosario

    @Freek Geen dank :)

    'Tuurlijk zal de iPad iets zijn wat voor sommige opdrachtgevers/ adverteerders zeer interessant kan zijn, punt is alleen dat ik de nuance soms mis en dat is blogo-/tech-/lifestylesphere wijd en dat er een waas om de iPad hangt dat het <vul hier probleem of wens naar keuze in> oplost of gaat verwezenlijken.

    En toegegeven, ik ben misschien ook een beetje iPad Hype moe, maar vooral het feit dat dit niet van 14 of 15-jarige hobbyisten, maar van volwassen professionals en experts af komt gaat dan af en toe een erg vervelen kan ik je melden. Duiding ontbreekt en de artikelen die echt wat te melden hebben gehad over de iPad tijdens, na, maar ook in de half jaar voor de onthulling, kan ik echt op één hand tellen.

    Dit terwijl er een tijd was dat ik bij dit soort aankondigingen/ontwikkelingen tijd en tabjes tekort kwam om alle analyses, invalshoeken en discussies bij te (willen) benen… Edit: misschien een gevolg van het real-time web en de snelle tweets?

    Verder valt mij op dat er mensen zijn die op zich wel open willen staan voor wat de online experts te melden hebben over allerlei trends, etc., maar dat zij erg sceptisch worden door de medewerking aan de hype; wat weer neerslaat op de acceptatie van alle ontwikkelingen zoals AR, Social Media, Web 3.0 etc, die we proberen te duiden of voorspellen. We geven in het algemeen namelijk heel makkelijk af op traditionele reclamebureau’s, uitgeverijen, platenmaatschappijen en conservatieve adverteerders/bedrijven als het om het meedoen op interactive gebied gaat, maar je kunt het ze eigenlijk niet eens kwalijk nemen, gezien de hijgerigheid cq ruis. Met de kanttekening dat jij je daar gelukkig niet aan bezigt uiteraard, maar het is wel een optelsommetje.

    Dat gezegd hebbende: onderbuikgevoel was overigens overdrachtelijk bedoeld ;) Hoop alleen dat je wel begrijpt dat potentiële first-time bezoekers -B2B beslissers zelfs-, maar ook de vaste lezers, op een gegeven moment kunnen afhaken als het “i” woord weer van stal wordt gehaald. Laat dat lekker aan TheNextWeb, Hyped, TechCrunch en consorten over zou ik zeggen ;) Want je bedoeld het niet zo, maar het kan wel degelijk zo over komen -Eye of the Beholder fenomeen even achterwege latend.

    Enneh, het is je inderdaad goed gelukt wat comments los te weken ;)

    Voor 2010 probeer ik inderdaad wat vaker te reageren op <veer> de blogs die ertoe doen zoals deze </veer>, dus ik klim zeker weer gauw een keer in de comment-form hier! :)

    @AnibalDoRosario

  • freekbijl

    Wowowow. Dat zijn een hoop gerelateerde onderwerpen die je aanhaalt.

    Ik lees tussen de regels door: niet hypen, maar duiden. I get it!

  • http://www.rosariomultimedia.nl/AniBlurbs/ Anibal do Rosario

    You got it ;)

  • http://www.rosariomultimedia.nl/AniBlurbs/ Anibal do Rosario

    @Freek Geen dank :)

    'Tuurlijk zal de iPad iets zijn wat voor sommige opdrachtgevers/ adverteerders zeer interessant kan zijn, punt is alleen dat ik de nuance soms mis en dat is blogo-/tech-/lifestylesphere wijd en dat er een waas om de iPad hangt dat het <vul hier probleem of wens naar keuze in> oplost of gaat verwezenlijken.

    En toegegeven, ik ben misschien ook een beetje iPad Hype moe, maar vooral het feit dat dit niet van 14 of 15-jarige hobbyisten, maar van volwassen professionals en experts af komt gaat dan af en toe een erg vervelen kan ik je melden. Duiding ontbreekt en de artikelen die echt wat te melden hebben gehad over de iPad tijdens, na, maar ook in de half jaar voor de onthulling, kan ik echt op één hand tellen.

    Dit terwijl er een tijd was dat ik bij dit soort aankondigingen/ontwikkelingen tijd en tabjes tekort kwam om alle analyses, invalshoeken en discussies bij te (willen) benen… Edit: misschien een gevolg van het real-time web en de snelle tweets?

    Verder valt mij op dat er mensen zijn die op zich wel open willen staan voor wat de online experts te melden hebben over allerlei trends, etc., maar dat zij erg sceptisch worden door de medewerking aan de hype; wat weer neerslaat op de acceptatie van alle ontwikkelingen zoals AR, Social Media, Web 3.0 etc, die we proberen te duiden of voorspellen. We geven in het algemeen namelijk heel makkelijk af op traditionele reclamebureau’s, uitgeverijen, platenmaatschappijen en conservatieve adverteerders/bedrijven als het om het meedoen op interactive gebied gaat, maar je kunt het ze eigenlijk niet eens kwalijk nemen, gezien de hijgerigheid cq ruis. Met de kanttekening dat jij je daar gelukkig niet aan bezigt uiteraard, maar het is wel een optelsommetje.

    Dat gezegd hebbende: onderbuikgevoel was overigens overdrachtelijk bedoeld ;) Hoop alleen dat je wel begrijpt dat potentiële first-time bezoekers -B2B beslissers zelfs-, maar ook de vaste lezers, op een gegeven moment kunnen afhaken als het “i” woord weer van stal wordt gehaald. Laat dat lekker aan TheNextWeb, Hyped, TechCrunch en consorten over zou ik zeggen ;) Want je bedoeld het niet zo, maar het kan wel degelijk zo over komen -Eye of the Beholder fenomeen even achterwege latend.

    Enneh, het is je inderdaad goed gelukt wat comments los te weken ;)

    Voor 2010 probeer ik inderdaad wat vaker te reageren op <veer> de blogs die ertoe doen zoals deze </veer>, dus ik klim zeker weer gauw een keer in de comment-form hier! :)

    @AnibalDoRosario

  • freekbijl

    Wowowow. Dat zijn een hoop gerelateerde onderwerpen die je aanhaalt.

    Ik lees tussen de regels door: niet hypen, maar duiden. I get it!

  • http://www.rosariomultimedia.nl/AniBlurbs/ Anibal do Rosario

    You got it ;)

  • http://flashopen.nl/ flashopen

    Een beetje onzin om eerlijk te zijn.
    Het is niet 'about' Flash! Het is 'about' Apple!
    Veel is er om over te zeggen, en er is tegenwordig veel informatie 'going around'.

    Hier is een 'happy' link …( in engels):
    “Apple Saves Us from Burden of Choice”
    http://flashopen.nl/#s89720

    Enjoy… and get well informed!

  • http://www.jrconsumer.com/ RV

    flash is sometimes difficult to load…

  • http://www.jrconsumer.com/ RV

    flash is sometimes difficult to load…

  • http://www.rosariomultimedia.nl/AniBlurbs/2010/02/flash-een-blijvertje-opinie/ Flash is een blijvertje (Opinie) | AniBlurbs (Column)

    [...] is in een notendop mijn repliek op de post van eFocus internetstrateeg Freek Bijl (BijlBrand) To Flash… or not to Flash. Oftewel: Flash wordt overbodig? – BijlBrand Dit dan weer naar aanleiding van de onthulling van de iPad, nu alweer een maand geleden, en het [...]

Previous post:

Next post: